Rentabiliteitswaarde onderneming berekenen: wat het is en waarom je het tegenkomt

De rentabiliteitswaarde van een onderneming bereken je door de winst die het bedrijf duurzaam kan maken te delen door het rendement dat een koper of investeerder op de investering wil halen. Maakt je bedrijf structureel 240.000 euro winst na belasting en verlangt een koper 20 procent rendement, dan is de rentabiliteitswaarde 1,2 miljoen euro. Het is dus geen optelsom van je spullen, maar een waarde van je verdienvermogen. Hieronder lees je wat er achter die ene deling zit, waarom je haar in een waarderingsrapport tegenkomt en waar je als verkoper op moet letten.

Wat is de rentabiliteitswaarde?

De rentabiliteitswaarde kijkt naar je bedrijf zoals een belegger naar een verhuurd pand kijkt: wat levert het elk jaar op, en hoeveel wil ik betalen voor die opbrengst? Hoe hoger het rendement dat iemand eist, hoe lager de prijs die daarbij past. Dat rendement is een vertaling van risico. Een bedrijf dat volledig op de eigenaar draait, weinig vaste klanten heeft of sterk schommelt in omzet, vraagt om een hoger rendement dan een bedrijf met een zelfstandig team en terugkerende omzet.

Daarmee verschilt ze van de substantiewaarde, ook wel intrinsieke waarde genoemd. Die telt op wat er op de balans staat: het eigen vermogen, eventueel gecorrigeerd voor stille reserves in bijvoorbeeld een pand of voorraad. Het verschil tussen de rentabiliteitswaarde en de substantiewaarde is de goodwill. Meer daarover lees je in wat is goodwill bij een bedrijfsverkoop.

Zo bereken je de rentabiliteitswaarde

De formule zelf is eenvoudig:

Rentabiliteitswaarde = duurzame winst / vereist rendement

Het echte werk zit in de twee onderdelen.

Stap 1: bepaal de duurzame winst

Je neemt niet zomaar de winst uit de laatste jaarrekening. Je kijkt naar wat het bedrijf normaal, jaar na jaar, kan verdienen zonder dat jij als eigenaar voor een te laag salaris zestig uur per week meedraait. Daarvoor normaliseer je de cijfers: een marktconform managementsalaris in plaats van je eigen beloning, eenmalige kosten eruit, privékosten die via de zaak lopen eruit, en een marktconforme huur als het pand in je holding zit. Hoe dat werkt, staat uitgebreid in wat zijn normalisatieposten. Meestal neem je een gemiddelde over een aantal jaren, waarbij de recente jaren vaak zwaarder wegen, en toets je dat aan wat je voor de komende jaren realistisch verwacht.

Stap 2: bepaal het vereiste rendement

Het vereiste rendement bestaat uit een basis, wat je vrijwel zonder risico op je geld zou krijgen, plus een opslag voor het risico van juist dit bedrijf. Voor middelgrote en kleinere ondernemingen ligt dat een stuk hoger dan bij grote beursgenoteerde bedrijven. Als vuistregel hoor je in het mkb vaak iets tussen de 15 en 30 procent, afhankelijk van de omvang, de afhankelijkheid van de eigenaar, de spreiding over klanten en de voorspelbaarheid van de omzet. Dat is geen vaste tabel maar een inschatting, en precies daar zit in de praktijk de meeste discussie.

Stap 3: deel en controleer of het klopt

Deel de duurzame winst door het rendement als decimaal getal. Let er wel op dat beide bij elkaar passen. Gebruik je de winst na belasting, dan hoort daar een rendement na belasting bij en kom je uit op de waarde van het eigen vermogen. Gebruik je het bedrijfsresultaat vóór rente, dan krijg je de waarde van de hele onderneming en trek je de netto schuld er nog vanaf om bij de waarde van je aandelen uit te komen. Wie die twee door elkaar haalt, zit al snel een flink bedrag naast.

Een rekenvoorbeeld

Neem als verzonnen voorbeeld een installatiebedrijf met twintig man. Na normalisatie houdt het bedrijf structureel 240.000 euro winst na belasting over. Zo verschuift de rentabiliteitswaarde bij verschillende rendementseisen:

Twee dingen vallen op. Ten eerste: vijf procentpunt verschil in rendement scheelt al snel een paar ton. Ten tweede: het rendement is het spiegelbeeld van een multiple. Twintig procent rendement betekent dat een koper de prijs in vijf jaar winst terugverdient, een multiple van vijf op de winst na belasting. Dat is iets anders dan een EBITDA-multiple, die op een resultaat vóór afschrijvingen, rente en belasting wordt toegepast en bij hetzelfde bedrijf dus lager uitvalt. Over die multiples lees je meer in bedrijfswaardering per sector.

Waarom je de rentabiliteitswaarde tegenkomt als verkoper

Grote kans dat je deze term voor het eerst ziet in een rapport van je accountant of in een gesprek met een adviseur. Een paar situaties waarin ze bijna altijd opduikt:

• In een waarderingsrapport. Accountants gebruiken de rentabiliteitswaarde vaak als een van de methodes, naast een discounted cashflow en een vergelijking met multiples. In het overzicht van de meest gebruikte waarderingsmethodes zie je hoe die zich tot elkaar verhouden.
• Bij een overdracht binnen de familie. Waar geen open markt is, moet de prijs toch zakelijk en onderbouwd zijn, ook richting de fiscus. De rentabiliteitswaarde is dan een gangbaar onderdeel van die onderbouwing. Zie ook bedrijfsopvolging binnen de familie.
• In het hoofd van de koper. Een koper die de overname deels met geleend geld doet, rekent terug: welke winst is nodig om de financiering te dragen en daarna nog een redelijk rendement over te houden? Dat is in wezen dezelfde som. Hoe dat werkt, lees je in hoe financiert een koper de overname.
• Bij het uitkopen van een compagnon. In een aandeelhoudersovereenkomst staat soms vastgelegd met welke methode de aandelen gewaardeerd worden als iemand uittreedt.

Waar de rentabiliteitswaarde tekortschiet

Het is een nette en goed uitlegbare methode, maar ze heeft beperkingen die je moet kennen voordat je een getal uit een rapport als vraagprijs gaat gebruiken.

• Ze gaat uit van een stabiele winst. Groei je hard, of loopt de winst juist terug, dan zegt één gemiddelde weinig. Je kunt groei verwerken door het rendement te verlagen met het verwachte groeipercentage, maar dat maakt de uitkomst nog gevoeliger voor aannames.
• Ze kijkt naar winst, niet naar geld. Een bedrijf dat veel moet investeren in materieel of werkkapitaal om de winst vast te houden, ziet er op papier beter uit dan het is. Een koper komt daar later op terug, bijvoorbeeld via de werkkapitaalcorrectie.
• Ze is zo goed als de aannames. Wie het vereiste rendement een paar procent te laag inschat, zet een waarde neer die geen koper ooit gaat betalen.
• Ze is geen marktprijs. Wat iemand werkelijk betaalt, hangt af van hoeveel kopers er zijn, wat het bedrijf voor hen strategisch betekent en hoe de deal is opgebouwd.

Hoe je de rentabiliteitswaarde slim gebruikt

Zie de rentabiliteitswaarde als toetssteen en als gesprekstaal, niet als prijskaartje. Ze helpt je begrijpen waarom een koper bij een bepaald bod uitkomt. Eist een koper een hoog rendement omdat alles op jou draait, dan weet je ook waar je de komende 12 tot 24 maanden aan kunt werken: het risico omlaag brengen. Een tweede leidinggevende, klantafspraken die aan het bedrijf hangen in plaats van aan jou en cijfers die elke maand kloppen. Dat zijn precies de dingen die het vereiste rendement drukken en daarmee de waarde verhogen.

Leg daarnaast altijd twee methodes naast elkaar. Komt de rentabiliteitswaarde fors hoger uit dan een benadering met multiples, dan zit er ergens een aanname die je moet kunnen uitleggen. Wil je zien hoe dit samenkomt in een volledige waardering, lees dan wat is mijn bedrijf waard. En denk je erover om binnen afzienbare tijd te verkopen, dan vind je op de pagina over je bedrijf verkopen hoe zo'n traject in grote lijnen verloopt.

Wil je weten hoe verkoopbaar je bedrijf nu is en welke risico's een koper waarschijnlijk zwaar laat wegen? Vul de Exit Scorecard in. Dan zie je in een paar minuten waar je staat en waar je de waarde nog kunt verbeteren.